Smartengeld: wat het is en hoeveel u krijgt
Een gids over de vergoeding voor pijn, verdriet en gemiste levensvreugde na een ongeluk. Met bedragen per soort letsel en drie rekenvoorbeelden.
In het kort
- Smartengeld is een vergoeding voor de pijn, het verdriet en de levensvreugde die u kwijt bent door letsel. Het komt bovenop de vergoeding van uw kosten en inkomensverlies.
- U heeft er recht op als een ander aansprakelijk is voor uw letsel, bijvoorbeeld de bestuurder die u aanreed of uw werkgever.
- Er is geen vaste tabel. Het bedrag wordt bepaald door uw letsel te vergelijken met eerdere zaken, onder andere uit de Smartengeldgids van de ANWB.
- De meeste bedragen liggen tussen een paar honderd euro en enkele tienduizenden euro's. Bij zeer ernstig letsel kan het boven de € 100.000 uitkomen.
Wat is smartengeld?
Smartengeld is de vergoeding voor schade die u niet met bonnetjes kunt aantonen. Denk aan pijn, angst, slapeloze nachten, verdriet over wat u niet meer kunt en het gemis van hobby's, sport of een sociaal leven. Juristen noemen dit immateriële schade.
De basis staat in artikel 6:106 van het Burgerlijk Wetboek. Dat artikel bepaalt dat iemand met lichamelijk letsel, of iemand die op een andere manier in zijn persoon is aangetast, recht heeft op een vergoeding die naar billijkheid wordt vastgesteld. Billijk betekent hier: een bedrag dat past bij uw situatie, vergeleken met andere zaken.
Smartengeld staat los van uw materiële schade. Medische kosten, reiskosten, inkomensverlies en hulp in het huishouden worden apart vergoed. Smartengeld komt daar nog bij. Op de pagina welke schade wordt vergoed leest u welke posten er nog meer zijn.
Wanneer heeft u recht op smartengeld?
U heeft recht op smartengeld als een ander aansprakelijk is voor uw letsel. Dat is bijvoorbeeld zo als u als fietser bent aangereden door een auto, als iemand achterop uw auto reed, als u gewond raakte door onveilig werk of als u door een hond bent gebeten. Ook bij een medische fout kan een zorgverlener aansprakelijk zijn.
Bent u gewond geraakt zonder dat een ander daar verantwoordelijk voor is, bijvoorbeeld bij een val met de fiets zonder oorzaak van buitenaf, dan is er meestal niemand bij wie u smartengeld kunt claimen. Had u zelf ook een aandeel in het ongeluk, dan wordt het smartengeld vaak verlaagd, maar niet altijd tot nul.
Heeft u alleen psychische klachten, zonder lichamelijk letsel? Dan zijn de eisen strenger. Meestal moet een arts een psychisch ziektebeeld hebben vastgesteld, zoals een posttraumatische stressstoornis (PTSS).
Ook naasten kunnen soms een vergoeding krijgen. Bij ernstig en blijvend letsel of bij overlijden bestaat affectieschade: een vast bedrag voor het verdriet van naasten, zoals een partner, ouders of kinderen (artikel 6:107 en 6:108 van het Burgerlijk Wetboek). En wie een schokkend ongeval meemaakte en daardoor een vastgesteld psychisch ziektebeeld kreeg, kan in bepaalde gevallen shockschade claimen.
Hoe wordt de hoogte van smartengeld bepaald?
Er bestaat in Nederland geen wettelijke tabel met smartengeldbedragen. Het bedrag wordt bepaald door uw zaak te vergelijken met zaken waarin al een bedrag is vastgesteld. Daarbij wordt gekeken naar:
- De aard en ernst van het letsel: een gebroken pols weegt minder zwaar dan een dwarslaesie.
- Hoe lang het herstel duurt: maanden revalidatie of onzekerheid over het herstel tellen mee.
- Blijvende gevolgen: blijvende pijn, littekens of beperkingen verhogen het bedrag.
- De behandeling: een ziekenhuisopname, operaties en lange therapie wegen mee.
- Psychische gevolgen: zoals angst, somberheid of PTSS na het ongeval.
- Uw leeftijd: wie jong is, leeft langer met blijvende gevolgen en krijgt daarom vaak meer.
- De impact op uw leven: kunt u uw werk, sport of hobby's niet meer doen, dan telt dat mee.
- De mate van schuld van de veroorzaker: bij opzet of grove roekeloosheid ligt het bedrag soms hoger.
Het definitieve bedrag wordt meestal pas vastgesteld als uw medische situatie stabiel is. Dat heet de medische eindtoestand. Duurt dat lang, dan kan in de tussentijd een voorschot worden gevraagd.
Smartengeld: welke bedragen zijn gebruikelijk?
De tabel hieronder geeft een indicatie op basis van de indeling die in de praktijk vaak wordt gebruikt. Het is geen vaste tabel: uw bedrag kan hoger of lager uitvallen, afhankelijk van uw situatie.
| Soort letsel | Indicatie |
|---|---|
| Gering letselKneuzingen of schaafwonden, klachten zijn binnen enkele weken weg | € 250 tot € 2.000 |
| Licht letselWhiplash of een eenvoudige breuk, volledig herstel binnen enkele maanden | € 2.000 tot € 5.000 |
| Matig letselEen breuk met operatie, of klachten die langer dan een half jaar duren | € 5.000 tot € 15.000 |
| Ernstig letselBlijvende beperkingen, meerdere operaties of chronische pijn | € 15.000 tot € 50.000 |
| Zwaar letselBijvoorbeeld een amputatie of blijvend letsel aan meerdere lichaamsdelen | € 50.000 tot € 100.000 |
| Zeer zwaar letselErnstig hersenletsel of een dwarslaesie | vanaf € 100.000 |
De hoogste bedragen die in Nederland zijn toegekend, liggen rond de € 200.000 tot € 250.000. Dat gaat om de allerzwaarste zaken, zoals een volledige dwarslaesie op jonge leeftijd. Wilt u weten in welke categorie uw letsel ongeveer valt? Gebruik dan de rekenhulp smartengeld berekenen.
Rekenvoorbeelden
De drie voorbeelden hieronder zijn verzonnen, maar laten zien hoe de factoren samen een bedrag bepalen. In elk voorbeeld komen de vergoeding van kosten en inkomensverlies er nog bij.
Voorbeeld 1: gebroken pols na een aanrijding op de fiets
Sanne (34) wordt op de fiets aangereden door een auto en breekt haar pols. Ze draagt zes weken gips, gaat daarna naar de fysiotherapeut en is na vier maanden volledig hersteld. Dit is licht letsel zonder blijvende gevolgen. Een indicatie voor het smartengeld ligt tussen de € 2.000 en € 5.000.
Voorbeeld 2: whiplash na een kop-staartbotsing
Mark (45) staat stil voor een stoplicht als een auto achterop rijdt. Hij krijgt nek- en hoofdpijnklachten, heeft ruim een jaar fysiotherapie nodig en werkt een tijd minder uren. Na anderhalf jaar zijn de klachten grotendeels weg. Omdat de klachten lang duurden en zijn dagelijks leven raakten, ligt een indicatie tussen de € 5.000 en € 10.000.
Voorbeeld 3: gecompliceerde beenbreuk op het werk
Youssef (28) valt van een steiger die niet goed was afgezet. Hij breekt zijn onderbeen op meerdere plaatsen, wordt twee keer geopereerd en houdt een stijve enkel. Voetballen gaat niet meer. Dit is ernstig letsel met blijvende gevolgen. Omdat hij jong is en nog lang met de beperking leeft, komt een bedrag eerder aan de bovenkant van de bandbreedte van € 15.000 tot € 50.000 uit.
De Smartengeldgids van de ANWB
Veel mensen zoeken naar de Smartengeldgids. Dat is een naslagwerk van de ANWB met een groot aantal uitspraken en regelingen over smartengeld, ingedeeld naar soort letsel. Letselschadebureaus, advocaten, verzekeraars en rechters gebruiken de gids om zaken met elkaar te vergelijken.
U kunt uw eigen bedrag er niet zomaar in opzoeken. Geen twee zaken zijn gelijk, en de gids laat zien wat er in andere situaties is vastgesteld. Het werk zit in het zoeken naar zaken die echt op die van u lijken en in het onderbouwen waarom uw situatie zwaarder of lichter weegt. Dat doet Atlas voor u, als onderdeel van de onderhandeling met de verzekeraar.
Hoe krijgt u smartengeld?
- Aansprakelijkstelling: de partij die de schade veroorzaakte, of diens verzekeraar, wordt schriftelijk aansprakelijk gesteld.
- Medische informatie: met uw toestemming worden uw medische gegevens opgevraagd en beoordeeld door een medisch adviseur.
- Voorschot: zolang uw herstel loopt, kan een voorschot op de schadevergoeding worden gevraagd.
- Onderhandeling: als uw situatie stabiel is, wordt het smartengeld onderbouwd met vergelijkbare zaken en besproken met de verzekeraar.
- Afspraken vastleggen: het bedrag wordt vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst. Teken die pas als u zeker weet dat alles is meegenomen.
Atlas begeleidt u bij al deze stappen. U betaalt ons daarvoor niets: onze kosten verhalen wij op de verzekeraar van de aansprakelijke partij. Op de pagina kosteloos: hoe werkt dat? leggen wij uit hoe dat zit.
Smartengeld en belasting, toeslagen of een uitkering
Smartengeld is geen inkomen. U betaalt er dus geen inkomstenbelasting over. Staat het geld op 1 januari op uw rekening, dan telt het wel mee voor uw vermogen in box 3. Daarvoor bestaat geen vrijstelling.
Voor huurtoeslag, zorgtoeslag en kindgebonden budget hoeft smartengeld niet mee te tellen als vermogen. Dat gaat niet vanzelf: u vraagt het zelf aan bij de Belastingdienst, met het formulier Verzoek bijzonder vermogen toeslagen. Bewaar daarom de vaststellingsovereenkomst waarin staat welk deel van de vergoeding smartengeld is.
Ontvangt u bijstand, dan laat de gemeente smartengeld vaak buiten uw vermogen. De gemeente beoordeelt dat per geval (Participatiewet, artikel 31 en 34). Meld de vergoeding daarom altijd en vraag na wat die voor uw uitkering betekent.
Vragen over smartengeld
Nee. Letselschade is alle schade die u lijdt door letsel: kosten, inkomensverlies en ook het leed. Smartengeld is het deel dat over dat leed gaat. Het is dus een onderdeel van uw letselschade.
Alleen als toch iemand aansprakelijk is. Viel u bijvoorbeeld door een gat in de weg of een losliggende stoeptegel, dan kan de wegbeheerder aansprakelijk zijn. Is niemand aansprakelijk, dan is er geen smartengeld. Een eigen ongevallenverzekering kan dan wel iets uitkeren.
Meestal aan het einde van de zaak, als duidelijk is hoe uw herstel verloopt en welke gevolgen blijven. Tot die tijd kan een voorschot worden gevraagd, zodat u niet hoeft te wachten tot alles is afgerond.
Een grove indicatie kan wel, met onze rekenhulp. Het echte bedrag vraagt om een vergelijking met zaken die op die van u lijken en om een goede medische onderbouwing. Daarom kan het werkelijke bedrag afwijken van de indicatie.
Bij Atlas niets. Wij verhalen onze kosten op de verzekeraar van de aansprakelijke partij. Lukt dat niet, dan betaalt u ons ook niets. U houdt het smartengeld dus helemaal zelf.
Heeft u letselschade opgelopen?
Wij helpen u kosteloos verder. Neem vandaag nog contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek.